Een blik achter de schermen bij Lens Roses
Wie ooit in juli langs een rozenveld voorbij kwam, heeft het misschien al gezien: mensen gebogen over jonge onderstammen, een scherp mes in de hand, en met de grootste precisie een klein stukje bast insnijdend. Wat ze daar doen, heet oculeren – een ambachtelijke maar efficiënte manier om rozen te vermeerderen.
Maar wat is oculeren precies? Waarom wordt het gedaan, en hoe pakken wij het aan? We doen het uit de doeken.
Rij per rij worden al onze rozen zorgvuldig geoculeerd en toegebonden.
1. Wat is oculeren?
Bij oculeren wordt een enkel oog (knop) van een gewenste rozensoort ingeplant op een onderstam. Uit dat ene oog groeit vervolgens een nieuwe plant, met alle kenmerken van de variëteit die je wil vermeerderen.
Het is een vorm van vegetatieve vermeerdering: je kopieeert als het ware de roos, zodat je altijd zeker bent van de soortechtheid.
Wortelhals van de onderstam 2. Waarom oculeren we rozen?
Niet alle rozen groeien even krachtig of zijn goed bestand tegen ziektes of aangepast aan diverse bodems. Door te oculeren op een sterke, gezonde onderstam, krijg je:
- Goede groeikracht
- Uniforme kwaliteit
- Sneller op gewenste plantmaat dan bij stekken
- Eindresultaat: blote wortel roos – perfect voor aanplant van november tot begin april
Oculeren is bij uitstek geschikt voor buitenteelt in volle grond. En wie stamrozen wil maken, móét wel oculeren – daarbij plaats je het oog exact op de gewenste hoogte van de stam.
struik geoculeerd op wortelhals3. Enthout: hoe wij het verzamelen en bewaren
Om een goede oculatie te doen, heb je gezond en fris enthout nodig van de rozen die je wil vermeerderen.
Bij ons wordt het enthout rechtstreeks in ons rozenteeltveld geoogst tijdens de maand juli. We kiezen jonge, goed ontwikkelde scheuten met mooi gevormde ogen en de gewenste 'rijpheid'. Na het knippen wordt het hout zorgvuldig voorbereid: bladeren worden verwijderd, de takjes worden voorzien van naametiketten en gebundeld in vochtig krantenpapier.
We oculeren ook op aanvraag.
Heb je een roos met sentimentele waarde, maar weet je de naam niet meer? Geen probleem: als je ons midden juli het enthout bezorgt zoals hierboven beschreven, vermeerderen wij die met zorg voor jou. Zo blijft je geliefde roos voortleven.
Daarna bewaren we het enthout in de koelkast, bij lage temperatuur en hoge luchtvochtigheid, zodat het fris blijft tot het moment van oculeren – meestal binnen de 24 à 48 uur. Zo kunnen we gecontroleerd en in het juiste tempo oculeren, zonder in te boeten op kwaliteit.
Geoogste takken
Enthout klaar om in te pakken4. Hoe oculeren?
Benieuwd hoe het oculeren van rozen precies gebeurt? We leggen het graag stap voor stap uit: eerst maak je een T-vormige insnijding in de bast van de onderstam. Vervolgens snijd je uit het enthout een klein schildvormig stukje met een goed ontwikkeld oog. Dat oog schuif je voorzichtig onder de bastflapjes van de onderstam, waarna je het geheel stevig toe bindt met een bio-afbreekbaar oculatiebandje. Daarna mag de plant rustig de winter in; in het voorjaar wordt de onderstam net boven het oog teruggesnoeid, zodat de knop kan uitlopen tot een nieuwe rozenscheut. Die scheut wordt dan meermaals getopt zodat de plant aan de basis mooi vertakt.
Krijg je dit graag eens in beeld te zien? Bekijk dan zeker het filmpje waarin Rudy op het veld toont hoe deze precieze techniek in de praktijk wordt uitgevoerd.
5. Welke onderstammen gebruiken wij?
De keuze van de onderstam bepaalt in grote mate de groeikracht, de aanpassing aan de bodem en de vorm van de uiteindelijke plant. Bij Lens Roses gebruiken we met zorg geselecteerde onderstammen:
- Rosa canina ‘Schmidt’s Ideal’ – krachtig, goed vertakkend, deze gebruiken we graag voor onze moschatahybriden.
- Rosa canina ‘Pfaender’ – robuust, met fijne wortelontwikkeling, geliefd voor stamrozen en rugosa types.
- Rosa corymbifera ‘Laxa’ – sterk, kalktolerant en compact groeiend, een 'allrounder'.
- Rosa multiflora – geschikt voor onze minitatuurrozen.
Door afhankelijk van het doel de juiste onderstam te kiezen, zorgen we ervoor dat elke roos optimaal kan groeien – of het nu een miniatuurroos of een imposante klimroos is.
Links: veld in bloei
Rechts: nieuw veld met onderstammen
6. Tot slot
Oculeren is voor ons een van de belangrijkste momenten van het jaar. In een paar intense weken leggen we de basis voor de toekomstige generatie rozen. Het vraagt precisie, ervaring en goede timing – maar zonder deze stap is er geen volgende oogst, geen assortiment, geen nieuwe planten.
Zodra het oculatiewerk achter de rug is, nemen we even gas terug. Het is het moment bij uitstek om kort op adem te komen, het veld wat rust te gunnen, en zelf inspiratie op te doen in andere tuinen dan de onze.